Safra Kesesi Fonksiyonu

Safra kesesi nedir?

  • Safra kesesi, karaciğerin sağ alt kısmında bulunan, armut şeklinde bir organdır.
  • Safra kesesinin temel amacı, karaciğerin ürettiği bir sindirim sıvısı olan safrayı toplamak ve konsantre hale gelmesini sağlamaktır. Safra, karaciğerde yapıldıktan sonra, safra kesesinde depolanır. Yemek yediğinizde, mide, safra kesesine bir sinyal yollar. Safra kesesi kasılır, safra dışarı atılır ve ana safra yolundan aşağı inerek bağırsağa girer. İnce bağırsağa geldiğinde artık yemekle karışır ve sindirime yardımcı olur.
  • Safra kesesinin alınması çoğu insanda herhangi bir sindirim bozukluğuna neden olmaz.

Safra keseniz, karaciğer tarafından üretilen safrayı konsantre hale getiren bir depo organ, bir rezervuardır. Yemek yediğinizde, safra kesesi kasılır ve depo ettiği safrayı ince bağırsağınıza iter. Safra, yemeklerdeki yağlı bileşenlerin çözülmesine yardımcı olur. Safra kesesi olmasa da, karaciğeriniz safra üretmeye devam edecek ancak artık üretilen safra, safra kesesinde depolanmayacaktır. Safra yavaş ve sürekli olarak ince bağırsağınıza akar. Neyse ki; safra kesesi, yokluğunda da insanların yaşayabileceği bir organdır. Karaciğer normal bir diyeti sindirmek için yeterli ölçüde safra üretmektedir. Safra kesesi çıkarıldığında, safra, hepatik kanallar vasıtasıyla ana safra kanalına akar ve safra kesesinde depolanmadan doğrudan ince bağırsağa geçer. Artık ince bağırsağa daha sık akacağından, insanların %1'nde daha yumuşak ve daha sık dışkılama meydana gelebilir. Bu değişiklikler, genellikle geçicidir ancak inatçı şekilde devam ettiğinde sağlık hizmeti aldığınız kurumla bu durumu konuşunuz.

Safra taşları nasıl oluşur?

Safra taşları safra kesesinde oluşan küçük, çakıl benzeri maddelerdir. Safra sıvısı, safra kesesinde depolandığında sertleşir ve parçalar halinde taş benzeri bir materyale dönüşerek safra taşları haline gelir. Bu sıvı (safra), vücudun yağları sindirmesine yardım eder. Safra kesesi kasılır ve safrayı sindirime yardımcı olacağı yer olan ince bağırsağa taşıyan kanala (diğer adı ana safra kanalı)  taşır.

Safra; su, kolesterol, yağlar, safra tuzları, proteinler ve bilirubin (atık bir ürün)  içerir. Safra tuzları, yağları parçalar ve bilirubin safraya ve dışkıya sarımsı-kahverengi rengini verir. Safra çok fazla kolesterol safra tuzları ya da bilirubin içeriyorsa, sertleşerek safra taşlarına dönüşür.

Kolesterol ve pigment taşları olmak üzere iki tür safra taşı vardır. Kolesterol taşları genellikle sarı-yeşil renktedir ve başlıca kolesterolün sertleşmesiyle oluşur. Bu taşlar safra taşlarının %80'nini oluşturmaktadır. Pigment taşları küçük, koyu renkli taşlar olup bilirubinden oluşur. Safra kesesinde tek ve büyük bir taş gelişebileceği gibi, yüzlerce küçük taş ya da bu ikisinin bir kombinasyonu da gelişebilir.

Neden bende safra taşları oluştu?

İnsanlarda safra taşlarının nasıl oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Ancak safra taşı gelişiminde risk faktörleri olduğunu biliyoruz. Bunlar:

  • Hormon replasman tedavisi ya da doğum kontrol hapları alan kadınlar (özellikle de hamile kadınlar)
  • 60 yaş üstü insanlar
  • Aşırı kilolu ya da obez erkekler ve kadınlar
  • Oruç tutan ya da hızlı şekilde çok kilo veren insanlar
  • Ailesinde safra taşı öyküsü olan insanlar
  • Diyabetli insanlar
  • Kolesterol düşürücü ilaçlar kullanan insanlar

Safra kesesi sorunlarının sebepleri nelerdir?

  • Safra kesesi sorunları genellikle safra taşı varlığından kaynaklanır: bunlar safra kesesinde, başlıca kolesterol ve safra tuzları içeren küçük sert taşlardır.
  • Neden bazı insanlarda safra taşları oluşurken diğerlerinde oluşmadığı bilinmemektedir. Bununla beraber bazı risk faktörleri kesin olarak bilinmektedir. Bunlar Kadınlar, Kırk yaş üzeri, Fertil ve şişmanlık. Safra taşları daha çok kadınlarda, hamilelik esnasında, kilo artışıyla ve yaşlandıkça oluşma eğilimindedir.
  • Safra kesesi taşını önlemenin bilinen hiçbir yolu yoktur.
  • Birçok kişide safra taşları, başka tıbbi durumlar için yapılan testler sırasında keşfedilmektedir. Belirtilere neden olmayan veya daha önce herhangi bir belirtiye neden olmamış safra taşlarının alınmasına genellikle gerek yoktur.
  • Safra taşları birçok yolla semptomlara neden olabilir:
  • Bu taşlar, safra kesesinden safra akışını engellediğinde, safra kesesi şişer ve bu da aşağıdakilere neden olabilir:
    • Şiddetli karın ağrısı (genellikle karaciğerin altında, karnın sağ üst tarafında ya da sadece göğüs kemiğinin altında)
    • Aynı zamanda sırtta ya da sağ omuzda da ağrı hissedilebilir
    • Şişkinlik ve / veya abdominal gerginlik
    • Bulantı ve / veya kusma
    • Hazımsızlık
    • Safra taşlarıoldukları yerde sıkışırsa infeksiyon gelişebilir
    • Yukarıdaki belirtiler ile birlikte ateş ve şiddetli karın ağrısı gelişebilir
    • Taşlar aynı zamanda  ana safra kanalına yerleşebilir ve burada tıkanıklığa neden olabilir; bu durumda sarılık gelişir.
    • Taşlar aynı zamanda pankreasta irritasyona neden olabilir ve bu pankreatite yol açabilir.