Fıtık çeşitleri ve tedavi yöntemi

Fıtık çeşitleri

  • Kasık  fıtığı yetişkinlerdeki en yaygın fıtık türüdür. Kasık fıtıkları erkeklerde daha yaygın olmakla beraber kadınlarda da görülebilir. Kasık fıtığı ile karna ait içerikler, genellikle ince bağırsak ya da omentum (karın boşluğunu kaplayan yağ tabakası, bağırsakları örten zar)  fıtık boyunca dışarı çıkıp gözle görülebilir bir yumru ya da çıkıntı oluşturabilir. Fıtık rahatsızlığa ya da bazen ağrıya sebebiyet verebilir. Fıtık sebebiyle ortaya çıkan rahatsızlık ya da acı sürekli veya düzensiz olarak ara sıra meydana gelebilir. Rahatsızlık ya da acı küçük bağırsağın ya da omentumun fıtıkta takılması sonucu gerçekleşir. Genellikle ince bağırsak ya da omentum fıtıktan karna doğru geri geçer ve belirtiler ortadan kalkar. Bazı durumlarda, ince bağırsak ya da omentum fıtıkta sıkışır, bu durumda fıtık inkansere fıtık olarak adlandırılır . Eğer geri sokulamıyor ise, bağırsaklara kan dolaşımı tehlikeye girebileceğinden ameliyat bazen acil bir şekilde gereklidir. Bağırsağın boğulmasını(kan dolaşımının kesilmesi, strangulasyon) engellemek için bağırsağın ameliyat ile yeniden karna çekilmesi gerekmektedir.

  • Uyluk  (femoral )fıtık kasık çizgisinin altında oluşan bir kasık fıtığı çeşididir. Kasık çizgisi karın duvarınızda, tam olarak bacakların karınla buluştuğu yerdir. Bu tip fıtık, kasık fıtığından daha az yaygındır fakat kadınlarda daha yaygın olarak görülmektedir. Uyluk fıtıklarında sıkışma ve boğulma ihtimali daha yüksektir. Bu tip fıtıklar her zaman düzeltilmelidir.

  • Göbek fıtıkları göbek deliği etrafında ya da göbekte oluşur. Göbek deliği doğası gereği, göbek bağının bu bölgeden rahimle bağlanması sonucu, karın duvarı bölgesinde daha zayıf bir alandır. Zamanla karın duvarının dış yüzeyi aşınabilir ve bu da karın duvarında bir fıtık oluşumuna yol açar. Bu fıtıklar çocuklarda, doğumda ya da doğumun hemen sonrasında oluşabilir  ve 3 ya da 4 yaşlarında düzeltilebilir. Fakat yaşam boyunca, zayıf alan tekrarlanabilir ya da kötüleşebilir. Kadınlarda doğum sonrasında daha sık görülmekle beraber kadın ya da erkeklerde herhangi bir dönemde ortaya çıkabilir. Yetişkinlerde, karın fıtığı kendi kendini düzeltmez ve kaybolmaz fakat zamanla daha da büyüyebilir. Göbek fıtığında inkarserayon ya da boğulma(strangulasyon) meydana gelebilir.

  • İnsizyonel (kesi yeri) fıtıkları karın zarı üzerinde herhangi bir cerrahi müdahale gerçekleştirilmiş her yerde görülebilir. Karın duvarı üzerindeki herhangi bir  alana kesim işlemi uygulanıldığı zaman, bu alan doğal olarak diğer alanlardan daha zayıf olacaktır. Bu yüzden bir kesiğin (insizyon) fıtık oluşturma ihtimali daha yüksektir. Bu tip fıtık genellikle önceki ameliyat alanında ya da etrafında bir çıkıntı sergiler. Bu fıtıklar haftalar, aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir ve boyutları da küçükten çok büyüğe kadar değişiklik gösterebilir.

İnsizyonel fıtıklar genellikle şu sebeplerden dolayı kaynaklanır:

1)Enfeksiyon, obezite, kötü beslenme ya da bazı ilaç tedavileri(genellikle steroidler) sebebiyle yavaş iyileşen yaralar

2) tıbbi yarada sürekli aşınma ve yırtılmalar. İnsizyonel fıtıklar çıkıntı, rahatsızlık ya da acıya neden olabilir.

Nadiren, karın fıtığı(karın zarındaki göbek ve kasıktan ayrı  fıtık)  geçmiş bir yara olmadan oluşabilir(üst karın fıtığı buna bir örnek çeşittir).


Kasık fıtığı onarımı

Kasık fıtıkları vücudun tek ya da iki tarafında(bilateral) oluşabilir. Fıtıklar çoğu kez kasık bölgesinde acısız bir çıkıntı olarak ortaya çıkar. Egzersiz, öksürük, gerilme ya da ayakta durma ile çıkıntı daha belirgin hale gelebilir. Çıkıntı genellikle uzanırken ortadan kaybolur. Fıtık ayrıca daha sık olarak rahatsızlığa, daha az sıklıkla acıya öncülük edebilir. Eğer fıtıkta inkanserasyon ya da boğulma(stangulasyon) gerçekleşirse daha ciddi komplikasyonlar doğabilir.

Fıtığın büyüklüğü belirtileri ile ilişkili değildir. Yani küçük fıtıklar da tıpkı büyük fıtıklar kadar acı ve rahatsızlığa yol açabilir. Kasık fıtıkları genellikle zaman içinde büyümeye eğilimlidirler.

Dünya genelinde fıtık cerrahileri genel cerrahlar tarafından en yaygın gerçekleştirilen ameliyatlardır. Amerika'da yıllık 1 milyondan fazla fıtık operasyonu yapılmaktadır. Her yıl dünya genelinde 20 milyondan fazla fıtık onarımı gerçekleştirilmektedir.

Kasık fıtığı tedavi çeşitleri

Fıtığımı onarmam gerekli mi ?

Çoğu fıtık düzeltilmesi gerekir fakat bazıları ameliyat gerektirmez. Bir çok fıtık, doktorunuz tarafından rutin muayenelerde bulunur. Genel olarak, eğer fıtığınız küçük ve herhangi bir belirtiye sebep olmuyor ise ameliyat olmamayı seçebilirsiniz. Fakat fıtık teşhis edildiğinde, kendi kendine çözülmeyecek ya da onarılmayacaktır. Fıtık karın duvarı bağdokusundaki kendi kendini düzeltemeyen bir deliktir (yeniden büyümeyecek ya da kendini yenisiyle değiştirmeyecek anlamındadır).

Fıtık olan hastalara uygun bir kaç seçenek daha var :

  • Hiç bir şey yapmamak - genellikle dikkatli gözlem ve takipten bahsedilir
  • Fıtık bağı ya da fıtık kemeri kullanmak
  • Açık ya da laparoskopik yaklaşımla ameliyat

Hiç bir şey yapmamak. Eğer fıtık küçük ise, hiçbir semptom oluşturmuyor ve ameliyat olmak istemiyorsanız, fıtığınızla yaşayabilirsiniz. Eğer ileri dönemlerde semptomlara neden olur ise ameliyat gerçekleştirilebilir.

Fıtık bağı ya da fıtık kemeri kullanmak. Eğer fıtık semptomlara sebep oluyorsa ve hala ameliyattan uzak durmak istiyorsanız, fıtık bağı ya da fıtık kemeri yardımcı olabilir. Kemer karın içeriğinin dışarı çıkmasını önleyecek şekilde takılmalıdır. Çok da sık olmamakla birlikte, eğer faydalı olursa fıtık semptomları yatıştırılabilir. Bu tedavi genellikle etkisizdir.

Cerrahi düzeltme genellikle fıtığı düzeltmek için gereklidir. Fıtıklar kendi kendilerine iyileşmez ya da "kaybolmaz" ve herhangi bir diyet ya da egzersiz programıyla düzeltilemez.  Fıtığı düzeltmenin en güvenli, etkili yolu gerilimsiz ağ iledir. .Bu düzeltme laparoskopik bir şekilde(küçük kesiklerle) ya da açık metotla gerçekleştirilebilir.


Göbek fıtığı onarımı

Göbek fıtığını düzeltmek amacıyla fıtık ameliyatı önerilir. Ameliyat ayrıca büyüyen ya da daha fazla rahatsızlık ve acıya sebep olan fıtıklar için önerilmektedir. Ameliyat ile fıtıktaki karna ait içerikler karın boşluğuna geri itilir ya da azaltılır.  Delik ( yada yırtık) plastik benzeri dikişle kapatılır.

Göbek fıtıkları geleneksel kasık tedavisi ya da laparoskopik ameliyatla düzeltilebilir. Fıtığın boyutuna ve daha önce tedavi edilip edilmediğine bağlı olarak hangi tekniğin kullanılacağı karar verilecektir. Fıtığın küçük ya da enfeksiyonlu olma durumları hariç, bir parça yama fıtık onarımını desteklemek için ameliyat sırasında yerleştirilecektir. Her iki metotta da(laparoskopik ya da açık), fıtığı kapatmak için yama yerleştirilir. Delik dikişler ile bir araya getirilmektense güçlü cerrahi yama ile kapatılır. Böylece yama gerilim olmadan yerleştirilir ve bu da daha az nüksetmeye yol açar. Yama kendisini karın duvarıyla birleştirir. Deliğin uçlarının ilerilerine kadar uzanarak, yorucu fiziksel aktivitelerden ya da karın duvarındaki gerilmelerden sonra bile ayrılmayacaktır. Yama oldukça incedir ve kesiğin altında hissedilemez.

Göbek fıtığı ameliyatı genellikle bir saatten az sürmektedir. Çoğu insan ertesi  gün evine gitmekte ve işine 3 gün içinde dönmektedir.

Kanama ya da enfeksiyon gibi komplikasyonlar çok nadir olmakla beraber ortaya çıkabilmektedir.

Semptomları olmayan küçük göbek fıtıkları gözlemlenebilir. Ciddi sağlık problemleri olan hastalarda ameliyat daha yüksek riskler doğurabilir.


İnsizyonel fıtık tedavisi

İnsizyonel fıtıklar genellikle en büyük ve karmaşık fıtıklardır. Fakat bunların çoğu laparoskopik bir şekilde onarılabilir.

Eğer insizyonel fıtık oluşmuş ise, orijinal metodlar kullanılarak onarılmamalıdır. Başka bir deyişle, eğer fıtık basit bir yaranın dikişle onarımından sonra oluşmuş ise, fıtık başka bir şekilde kapatılmalıdır.

Genellikle, bu fıtıklar  yama kullanımıyla onarılmaktadır. Yama karın zarında bozukluğun ya da deliğin altına yerleştirilir. Yamanın bütün deliğin köşelerinin ötesine uzanacak şekilde yerleştirilmesiyle daha güçlü, daha kalıcı onarım oluşturulur.

Yama kullanılacağı zaman, şu iki metottan biri uygulanarak yerleştirilebilir: laparoskopik ya da açık metot. Laparoskopik onarımda, fıtık video kamera kullanılarak iki ya da üç küçük yara ile düzeltilir. Açık  onarımda, bütün bir önceki kesik açılır.

Laparoskopik onarım, açık onarıma karşı şu avantajları sunmasıyla tercih edilen bir metottur:

  • daha çabuk iyileşme
  • daha kısa hastanede kalış süresi
  • daha az ağrı
  • normal aktivitelere daha hızlı dönme
  • daha düşük nüksetme ihtimali
  • gelişmiş kozmetik sonuç

Uyluk (femoral) fıtığı onarımı

Uyluk fıtıkları kasık çizgisinin altında oluşan bir kasık fıtığı çeşididir. Kasık çizgisi karın duvarınızda, tam olarak bacakların karınla buluştuğu yerdir. . Bu tip fıtık, kasık fıtığından daha az yaygındır fakat kadınlarda daha yaygın olarak görülmektedir. Uyluk fıtıklarında sıkışma ve boğulma ihtimali daha yüksektir. Bu tip fıtıklar kesinlikle düzeltilmelidir.

Kasık fıtığı kasık çizgisinin üzerinde olurken, uyluk fıtığı tanımı gereği kasığınızda kasık çizgisinin altında oluşur. Çıkıntı ya da yumru genellikle egzersiz, ayakta durma, germe ya da öksürme gibi efor sarf edilen aktivitelerde görülür. Yumru çoğunlukla hasta uzanırken ya da geri itildiğinde kaybolabilir.

Bir birey uyluk fıtığına sahip olduğunda, genellikle ince bağırsak ya da omentum(karın boşluğunu kaplayan yağ tabakası, bağırsakları örten zar) bu delikten geçip gözle görülür yumru ya da çıkıntı oluşturabilir. Genellikle karnın aşınması ve yırtılması ile bağ dokuda delik oluşumuna yol açan bir erozyon oluşur(tıpkı yıpranan, aşınan bir tekerleğin dış katmanında oluşan bir çıkıntı gibi). Fıtık karın duvarı bağ dokusundaki gerçek bir deliktir.

Kaslarınız genellikle bağırsaklarınızı ve organlarınızı bir arada  tutacak kadar güçlü ve sıkıdır fakat herhangi bir zayıf nokta var ise fıtık gelişebilir.

Uyluk fıtığına ne sebep olur ?

Fıtık karında her yerde oluşabilir. Fakat karın duvarı bağdokusunun en zayıf kısımları olduklarından, genellikle kasık ve göbek deliği bölgelerinde karşılaşılır. Fıtık oluştuktan sonra cerrahi müdahale olmadan herhangi bir iyileşme olması mümkün değildir. Fıtık kendi kendini onaramaz. Fıtık oluştuktan sonra bağdoku yırtığı kapatmak için yeniden büyümeyecektir.

Yaşamımız boyunca, zayıf alanlar çeşitli durumlar altında oluşabilir:

  • Obezite
  • Sakatlıklar
  • Hamilelik
  • Yaş
  • Kolon kanseri
  • Prostat problemleri
  • Zorlama,germe
  • Egzersiz

Uyluk fıtığının belirti ve semptomları

Bazı durumlarda uyluk fıtığına sahip olduğunuzu bile fark edemeyebilirsiniz. Küçük-orta büyüklükteki fıtıklar genelde hiçbir semptom göstermez. Çoğu  durumda küçük bir fıtığın çıkıntısını bile göremeyebilirsiniz.

Daha büyük fıtıklar ise daha fark edilebilir olabilir ve bazı rahatsızlıklara yol açar. Üst uyluğunuza yakın, kasık alanızdaki bir çıkıntı gözle görülebilir. Çıkıntı ayaktayken, ağır obje kaldırırken ya da germe durumlarında daha kötü olabilir ve acıya neden olabilir. Konumu dolayısıyla kalça ağrısı da ayrıca uyluk fıtığının belirtisi olabilir.

Ciddi semptomlar fıtığın bağırsakları tıkamasının belirtisi olabilir. Bu durumda, bağırsaklara giden kan akışı kesilmiş olabilir. Bu strangulasyon(boğulma) olarak adlandırılan çok ciddi bir durumdur. Strangulasyon kalın ve ince  bağırsak dokularının ölümüne yol açar. Bu durum yaşamınızı tehlikeye atabilir. Karın ağrısı,mide bulantısı ve kusma fıtık semptomlarına dahildir. Eğer bu belirtilerden şikayetçi iseniz acil tıbbi yardım talebinde bulununuz. Acil müdahale fıtığı düzeltebilir ve hayatınızı kurtarabilir.

Uyluk fıtığında ameliyat ne zaman gereklidir

Bu tip fıtıklarda daha fazla komplikasyon riski olduğu için neredeyse bütün uyluk fıtıkları düzeltilmelidir. Bir birey kasık fıtığına sahip olduğunda, genellikle ince bağırsak ya da omentum(karın boşluğunu kaplayan yağ tabakası, bağırsakları örten zar) bir delikten ya da karın duvarındaki zayıflıktan geçip gözle görülür yumru ya da çıkıntı oluşturabilir. Omentum ya da bağırsak geçip tekrar geri dönebildiği için bu çıkıntı ya da yumru geçicidir.

Ağrı oluştuğunda ve çıkıntı devamlı olduğunda komplikasyonlar gelişir. Bunlar şu sebeplerden dolayı oluşabilir: 1)tıkanma - bağırsağın bir kısmı fıtıkta sıkıştığı zaman, bu durum mide bulantısına, kusmaya, karın ağrısına yol açar, ve/ya da 2)strangulasyon(boğulma) - fıtıkta sıkışma sebebiyle bağırsağın kan dolaşımının kesilmesidir. Her iki durum da, bağırsağın ölmemesi, kan dolaşımının normale döndürülmesi ve fıtıkta sıkışan bağırsağın serbest bırakılması için acil cerrahi müdahale gerektirmektedir.


Fıtıklar kendi kendilerine iyileşmez ya da "kaybolmaz" ve herhangi bir diyet ya da egzersiz programıyla düzeltilemez.  Fıtığın en güvenli ve etkili tedavisi gerilimsiz ağ metodu iledir. Bu tedavi laparoskopik (küçük bir yara ile) ya da açık metod ile uygulanabilir.

Fıtık operasyonunda açık ya da geleneksel yaklaşım kasık derisinde 3-4 inç kesik ile yapılmaktadır. Kesik, fıtık düzeyine ya da deliğe ulaşmak için deri boyunca deri altı yağı ve kas tabakalarına kadar uzanır. Fıtık içerikleri delik yoluyla geri itilir ya da azaltılır. Daha sonra, dekfekt ya da deliği onarmak için cerrahi yama delik boyunca yerleştirilir. Açık fıtık ameliyatı genellikle lokal anestezi ve damardan verilen sedasyon ile gerçekleştirilir fakat genel anestezi ile de yapılabilir.

Laparoskopik fıtık onarımında ise, fıtık karın zarı boyunca üç küçük kesik ile onarılır. Bir delikten ameliyatı video ekranından gerçekleştirebilmek için küçük bir video kamera yerleştirilir. Cerrah diğer iki kesikten küçük aletler ile ameliyat eder. Fıtık karın duvarının arkasından onarılır. Herhangi bir kas, yapı ayırma ya da kesme işlemi yoktur. Bu da daha az travma ve iltihaba neden olur. Bunun sonucunda da daha hızlı ve daha az sancılı bir iyileşme dönemi olur. Bir parça cerrahi yama fıtık defektinin üzerine yerleştirilir ve küçük cerrahi kliplerle tutturulur. Bu operasyon genel anestezi yoluyla uygulanmalıdır.

Her iki metotta da (laparoskopik ya da açık), fıtığı kapatmak için yama yerleştirilir.

Cerrahi yama güvenli bir şekilde kendini karın duvarıyla birleştirir. Orijinal deliğin ya da yırtığın köşelerinin ötesine  uzanır. Yama, aşırı karın gerilmesi ya da ağır fiziksel aktivitelerle ayrılmayacaktır. Yama oldukça incedir ve kesik altında hissedilemez.